Avrupa güvenliğinin geleceği, NATO’nun Rusya’ya karşı caydırıcılık politikası ve Ukrayna savaşı son günlerde Türkiye-Polonya ilişkilerinin de öne çıkan başlıkları arasında. Polonya’nın başkenti Varşova’da 12-13 Ekim 2026 tarihlerinde düzenlenen Varşova Güvenlik Forumu’nda NATO’nun savunma stratejisi tartışıldı. Aynı günlerde Polonya Genelkurmay Başkanı Orgeneral Wiesław Kukuła, Ankara’ya resmî bir ziyaret gerçekleştirdi.
Forum, 90 ülkeden 2 bin 500’ü aşkın temsilciyi bir araya getirdi. Toplantılarda Rusya-Ukrayna savaşı, Avrupa’nın savunma kapasitesinin artırılması, NATO’nun doğu kanadının güvenliği ve müttefikler arasındaki askerî iş birliği ele alındı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy foruma video konferans yoluyla katıldı.
Bu yılki forumun öncekilerden farkı, “Birlikte ayakta durabiliriz, ama birlikteliği yitirirsek yok oluruz” anlamına gelen “United We Stand” başlığında saklıydı. Demokrasilerin, Rusya’nın dört yıldır Avrupa’ya yönelttiği tehdide karşı nasıl birlikte hareket edebileceği forumun ana konusuydu.
Forumda Norveç ve İskandinav ülkeleri ağırlıklı temsil edildi. Türkiye ise programda olmasına rağmen büyükelçilik düzeyinde temsil edildi. Geçen yıl forumun konuk ülkesi olan İsveç, NATO’ya katılımı ve Rus tehdidiyle yüz yüze kalması nedeniyle forumda öne çıkan ülkelerden biriydi.
Rusya’ya karşı bir cephe oluşturmak isteyen Polonya, geçen yıl İsveçli Saab ile ortak bir denizaltı projesi imzaladı. Proje kapsamında Polonya için altı denizaltı planlanıyor. Polonya, Baltık ülkeleriyle savunma alanındaki ilişkilerini sıkı tutarken Türkiye’ye yönelik de çok aktif bir politika izliyor.
Forumun en çok yankı uyandıran konuşmasını, Başkan Trump’ın NATO’yu sorguladığı bir dönemde, NATO Avrupa Müttefik Kuvvetler Komutanı ABD’li General Alexus Grynkewich yaptı. Belçika’daki NATO karargâhı SHAPE’te görev yapan Grynkewich, şimdiye kadar yalnızca ittifakın en üst askerî kademesinde tartışılan ve 32 müttefikin onayladığı “Zafer Teorisi”ni (Theory of Victory) ilk kez kamuoyuna açıkladı. Strateji, NATO topraklarına yönelik olası bir Rus saldırısının nasıl püskürtüleceğini ortaya koymakta.
Grynkewich’in “Saldırıya uğrarsak, bu gece savaşmaya hazırız. Her gün hazırlanmaya ve tatbikat yapmaya devam edeceğiz. Yarın daha hazır, öbür gün ise daha da hazır olacağız” sözleri salonda uzun süre alkışlandı.
“İlk saldırıyı engelleyeceğiz. Saldırı sürerse onu zayıflatacak ve düşmanın ilerlemesini önleyeceğiz. Gerekirse düşmanın kuvvetlerini ve bize karşı konuşlandırılmış harp sistemini kıracağız” diyen Amerikalı general, stratejinin üç aşamadan oluştuğunu anlattı.
Planın savunma amaçlı olduğunu da vurgulayan Grynkewich, “Halkımızı korumak ve topraklarımızı savunmak dışında hiçbir planımız, niyetimiz ya da hedefimiz yok. Ama biri bize saldıracak kadar akılsızca davranırsa savaşırız” dedi.
Grynkewich, Ukrayna’daki savaştan çıkarılan derslerin de stratejiye yansıdığını belirterek “Ukraynalı ortaklarımızdan çok şey öğreniyoruz” diye konuştu.
Polonya Başbakan Yardımcısı ve Millî Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz, forumdan önce belgeyi incelediğini söylemiş ve Grynkewich’in hazırlığını “çok yüksek” bulduğunu ifade etmişti.
Forumun ilk günü Polonya Başbakanı Donald Tusk’un açıklaması da gündeme damga vurdu. Tusk, 23 Eylül’de Varşova’nın güneyindeki Wola Krobowska köyünde, Ukrayna’nın iletişimine de hizmet veren bir Starlink yer istasyonunda çıkan yangınla ilgili olarak, Polonya istihbaratının talebi üzerine Alman polisinin iki Türk vatandaşını gözaltına aldığını duyurdu. Tusk olayı “hibrit savaşın yeni bir eylemi” olarak nitelendirdi ve “Sabotajın failleri Polonya adaletine hesap verecek” dedi.
Alman basınına göre iki şüpheli Baden-Württemberg eyaletindeki Nürtingen tren istasyonunda yakalandı. Bild gazetesi, iki şüpheliye şoförlük yaptığı düşünülen üçüncü bir kişinin de Berlin-Spandau’da gözaltına alındığını yazdı. Polonya’nın gizli servislerden sorumlu bakanı Tomasz Siemoniak ise “Bu sabotajın arkasında Rus istihbarat servislerinin olduğundan hiç şüphemiz yok” diyerek kuşkuya yer bırakmadı.
Almanya tarafından “küçük ortak” olarak görünen Polonya’nın talebi üzerine Alman güvenlik birimlerinin harekete geçmesi Polonya için bir kazanım oldu. Polonya bu başarıyı forumdaki zirve konuşmalarında sürekli gündemde tuttu.
Forumun ilginç savaş kavramlarından biri, Irak’ta ABD kuvvetlerine komuta eden ve 2011-2012’de CIA Direktörlüğü yapan emekli General David Petraeus’tan geldi. Türkiye’de “Çuvalcı General” olarak bilinen Petraeus, NATO ülkelerinin güvenliği için gizli servislerin ve “kinetik enerjinin” rolünü vurguladı. Asıl olarak Rusya’nın yürüttüğü hibrit savaşa dikkat çeken Petraeus’a göre, dünyada böyle bir hibrit savaşı yürütebilecek, yani “kinetik enerji” yaratabilecek gizli servis kabiliyetine sahip çok az ülke var. “Ölçülü operasyon” olarak adlandırılan bu kabiliyeti Petraeus “kinetik enerji” kavramıyla nitelendirdi.
Forumun önemli simalarından biri de ABD’nin eski Savunma Bakanı Lloyd Austin oldu. Petraeus’un aksine Austin, Türkiye’nin önemini vurguladı ve Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’ndan söz etti. Anlaşmayı ABD açısından olumlu görüp görmediği sorulduğunda “Onu göreceğiz” demekle yetindi. Soruya tereddütle yaklaşan Amerikalı eski bakanın, bölgenin istikrarı ya da ABD’nin çıkarları açısından net bir şey söylemekten kaçınması dikkat çekiciydi.
İslam dünyasından foruma en ilginç rengi Katar getirdi. Dışişlerinden Sorumlu Devlet Bakanı tarafından temsil edilen Katar, Pakistan’la birlikte sürdürdüğü İran ateşkes müzakerelerini ve Orta Doğu’da İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri’ne karşı yürüttüğü benzer siyaseti Varşova’daki oturumlarda yeniden dile getirdi. Katarlılar, ABD’nin istemedikleri bir savaşı başlatıp ardından kendilerini İran tehdidine karşı yalnız bırakmasından duydukları hoşnutsuzluğu gizlemediler.
Polonya Genelkurmay Başkanı Orgeneral Wiesław Kukuła, Türk Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu’nun daveti üzerine 13-15 Ekim tarihlerinde Türkiye’yi ziyaret etti. İki komutanın görüşmelerinde ikili askerî iş birliğinin geliştirilmesi, savunma kabiliyetlerinin güçlendirilmesi ve NATO’nun doğu kanadının güvenliği ele alındı.
Kukuła’yı Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler de kabul etti. Polonyalı komutan ayrıca ROKETSAN, ASELSAN ve Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tesislerini ziyaret ederek Türkiye’nin savunma teknolojileri ve askerî üretim kapasitesi hakkında bilgi aldı.
Ziyaret, iki NATO müttefiki arasındaki askerî ilişkilerin yalnızca siyasi açıklamalarla sınırlı kalmadığını, savunma sanayisi ve operasyonel kabiliyetler düzeyinde de geliştirilmeye çalışıldığını ortaya koydu.
Türkiye ile Polonya arasındaki temaslar, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında New York’ta gerçekleştirilen liderler görüşmesini de akla getirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 22 Eylül 2026’da Türkevi’nde Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’yi kabul etti. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının açıklamasına göre görüşmede iki ülke arasındaki siyasi ve ekonomik ilişkiler, ticaret hacminin artırılması ve savunma sanayisi alanındaki iş birliği ele alındı.
Erdoğan, Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesi için Türkiye’nin yürüttüğü çalışmalara ve Karadeniz’de seyrüsefer güvenliğinin önemine dikkat çekti. Gazze’de kalıcı barış ve iki devletli çözüm için uluslararası desteğin sürdürülmesi de görüşmenin başlıkları arasında yer aldı. Hatırlanacağı üzere Cumhurbaşkanı Erdoğan, Polonyalı mevkidaşı Nawrocki’yi Antalya’da düzenlenecek COP31 Liderler Zirvesi’ne davet etmişti.
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve eski Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay’ın da Varşova Güvenlik Forumu’na katılması bekleniyordu. Organizatörler Fuat Oktay’ı resmî konuşmacı listesinde gösterseler de Oktay foruma katılmadı. Oktay’ın Varşova’ya neden gelmediğine ilişkin organizatörler tarafından resmî bir açıklama da yapılmadı.
Türkiye forumda Varşova Büyükelçisi Rauf Alp Denktaş ve aralarında Beykoz ile Haliç üniversitelerinin de bulunduğu Türk üniversitelerinden akademisyenlerle temsil edildi. Böylesine önemli bir forumda üst düzey Türk katılımcının bulunmaması, Ukrayna savaşı ve Karadeniz politikası açısından bir kayıp olarak yorumlandı.
Avrupa’da Rusya kaynaklı güvenlik endişelerinin sürdüğü bir dönemde iki ülkenin siyasi ve askerî kanallardan yürüttüğü temaslar, NATO içindeki koordinasyonun ve savunma iş birliğinin önemini bir kez daha gündeme taşıdı.
