Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi’nin 13. Zirvesi, Türkiye’nin ev sahipliğinde Ankara’da gerçekleştirildi.
‘Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik’ temasıyla düzenlenen zirvede Türkiye, teşkilatın dönem başkanlığını Azerbaycan’dan devraldı.
Zirveye katılanlar arasında Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Azerbaycan’ı temsil eden Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ve TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev bulunmaktaydı.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Beştepe Millet Sergi Salonu’nda “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temalı Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi’nde konuşma yaptı.
“TÜRKİYE DÜNYANIN EN ÖNEMLİ ÜLKELERİNDEN BİRİ HALİNE GELDİ”
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nı kutlayarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı ve Türk halkını tebrik eden Tokayev, “100 yıldan fazla bir sürede Türkiye, dünyanın en önemli ülkelerinden biri haline geldi. Olağanüstü bir uluslararası prestije sahip bir ülke. Sayın Cumhurbaşkanı (Recep Tayyip) Erdoğan’ın güçlü politikaları sayesinde kardeş Türkiye’nin sosyoekonomik potansiyeli de önemli ölçüde arttı. (Türkiye) Küresel anlamda çok güçlü bir pozisyona ve bölgesel ile küresel güce sahip bir ülke.” şeklinde belirtti.
Tokayev, Kazakistan’ın Türk halkının başarılarından memnuniyet duyduğunu ifade ederek ortak tarihi bağlara ve köklere sahip olduklarını vurguladı.
LOJİSTİK VE TİCARET
Dünya genelinde çeşitli sorunların yaşandığına dikkat çeken Tokayev, Orta Doğu’daki durumun özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin ulaştırma faaliyetlerini, ülkeler arası lojistik bağlantıları, ticareti ve ekonomiyi olumsuz etkilediğini söyledi.
Kazakistan’ın TDT bünyesinde ekonomik entegrasyona büyük önem verdiğini belirten Tokayev, ülkesinin teşkilat üyeleriyle olan ticaret hacminin bu yıl 10 milyar dolara ulaştığını ve bunun geçen yıla göre yaklaşık yüzde 40 artış gösterdiğini ifade etti.
“TÜRK DÜNYASI VİZYONU 2040 PROGRAMINI UYGULAMAK ÇOK ÖNEMLİ”
Bu ivmenin devamlılığının sağlanması için tedbirler alınması gerektiğinin altını çizen Tokayev, “Her şeyden önce Türk dünyası vizyonu 2040 programını hayata geçirmek son derece önemlidir. Bu noktada hemen Türk Devletleri Teşkilatı’nın 2027-2031 stratejisini kabul etmemiz gerekiyor.” dedi.
Tokayev ayrıca söz konusu stratejinin ticaret, yatırım, finansman, üretim, tarım ve dijital teknolojilerin güçlendirilmesini kapsaması gerektiğini belirterek Türk Yatırım Fonu’nun potansiyelinin tam anlamıyla kullanılabilmesi için gerekli koşulların yaratılmasının önemine vurgu yaptı.
Gelecek yıl iş forumunun Kazakistan’da yapılmasını öneren Tokayev, Aksakallar Konseyi’nin çalışmalarına da destek verilmesi gerektiğini dile getirdi.
RUSYA
Tokayev ayrıca Rusya’nın da TDT’ye katılması yönünde adımlar atılması gerektiğini vurgulayarak,“Teşkilatımızın prestijini artırmak ve aynı zamanda Rusya’nın bu formata ya da gözlemci olarak teşkilata katılmasını sağlamak için gereken adımları atmalıyız. Bu adil bir yaklaşım olacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.
“BİRÇOK RUSÇA KELİMENİN TÜRK DİLLERINDEN GELDİĞİNİ BILIYORUZ”
Rusya’nın tarih boyunca Türk dünyasıyla yakın ilişki içinde olduğunu kaydeden Tokayev,“Tarihi bu ülkeye dayanan birçok insan var. Aynı zamanda birçok Rusça kelimenin Türk dillerinden geldiğini biliyoruz. Genel olarak Rusça kelimeler dilimize girmiş durumda. Dolayısıyla eğer bu teşkilatın bir parçası haline gelirse Rusya da bundan faydalandır.” ifadelerini kullandı.
Ulaştırma ve lojistik alanındaki işbirliğinin öncelikleri arasında yer aldığını belirten Tokayev, Trans-Hazar Uluslararası Taşıma Güzergahı’nın Türk dünyasında bağlantısallığın geliştirilmesi açısından kritik öneme sahip olduğunu dile getirdi.
Tokayev ayrıca Kazakistan’ın transit potansiyelini artırmaya yönelik özel program uyguladığını aktararak lojistik altyapısı ile Orta Koridor üzerindeki deniz limanlarının modernizasyonunun ülkesinin öncelikleri arasında bulunduğunu söyledi.
YAPAY ZEKA
Dijitalleşme ve yapay zekanın yeni zorluklar ortaya çıkardığını ifade eden Tokayev, Kazakistan’ın dijital bir ülke olmayı hedeflediğini belirterek bu kapsamda büyük yatırımlar yaptıklarını açıkladı; Astana’da Yapay Zeka Merkezi kurulmuş olup yapay zeka alanında uzman yetiştirmek amacıyla Kazak Yapay Zeka Araştırma Üniversitesi açıldığını aktardı.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev bu deneyimleri kardeş ülkelerle paylaşmaya hazır olduklarını vurguladı.
Ayrıca Trans-Hazar fiber optik iletişim hattının Kazakistan ile Azerbaycan arasında faaliyete geçtiğini söyleyen Tokayev diğer Türk devletlerinin de projeye dahil olabileceğini belirtti.
DİJİTAL ALANDA İŞ BİRLİĞİ
Siber Güvenlik Konseyi’nin kurulmasına yönelik çalışmaları hızlandırmanın önemini vurgulayan Tokayev bunun dijital alandaki işbirliğini güçlendireceğine dikkat çekti.
Kültürel alanlarda ortak çalışmaların önemine değinen Tokayev, Türk medeniyetleri mirasının korunmasına dair anlaşmanın hızla imzalanması gerektiğine dikkat çekti.
TDT’nin son yıllarda faaliyet alanını genişlettiği ancak bazı çalışmaların tekrar eden hale geldiği konusunda uyarıda bulunan Tokayev önceliklerin ve görevlerin ortak şekilde belirlenmesi gerekliliğine vurgu yaptı.
“TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NIN BİR ASKERÎ İTTIFAK OLDUĞUNU SÖYLEMĪŞTĪM”
Tokayev teşkilatın “en üst düzeyde imzalanmış antlaşmalarına riayet edilmesi gerektiğini” belirtirken,“Örneğin görev sürelerinin ve görev tanımlarının uzatılması ya da genişletilmesi gibi uygulamalar olmamalıdır.” ifadelerini kullandı.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev,”Türkistan’da en üst düzeyde gerçekleştirdiğimiz toplantıda da Türk Devletleri Teşkilatı’nın askeri bir ittifak olmadığını ve gelecekte de olmaması gerektiğini belirtmiştim.” diyerek Kazakistan’ın birlikten yana olduğunu ifade etti.
Azerbaycan’a dönem başkanlığı süresince katkılarından dolayı teşekkür eden Tokayev Türkiye’nin de teşkilatın çalışmalarıyla başarı elde edeceğine inandığını sözlerine ekledi.
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)